Co to jest akt delegowany i dlaczego określa on, co muszę robić?

Co konkretnie należy zrobić

Czego się od Pana/Pani oczekuje

Rozporządzenie ESPR (Regulacja (UE) 2024/1781) jest rozporządzeniem ramowym. Oznacza to, że rozporządzenie samo określa, co wszystko można regulować dla paszportu produktu, ale nie precyzuje dla każdego produktu oddzielnie, co dokładnie musi się stać. To szczegółowe uregulowanie dla każdej grupy produktów znajduje się w akcie delegowanym: osobnym dokumencie ustawodawczym, który ustala Komisja Europejska, zawierającym konkretne wymogi dla na przykład tekstyliów, mebli lub elektroniki. Dla przedsiębiorstwa, które produkuje lub importuje produkty, akt delegowany jest zatem dokumentem, w którym znajdują się rzeczywiste zobowiązania — nie samo rozporządzenie ESPR.

Wiedza, że ESPR daje kompetencje, a nie wymogi same

Artykuł 4 rozporządzenia ESPR daje Komisji kompetencje do ustanawiana aktów delegowanych dla każdej grupy produktów lub kategorii produktów. ESPR opisuje zatem proces i granice, w których może to się odbywać, ale sama nie nakłada wymogów ecodesign na konkretny produkt. Dla przedsiębiorstwa liczącego od 10 do 100 pracowników oznacza to praktycznie, że przeczytanie samego tekstu ESPR nie wystarczy, aby wiedzieć, czego oczekuje się od produktu. Kto chce wiedzieć do której grupy produktów zalicza się produkt, ostatecznie wyszukuje odpowiedni akt delegowany, a nie tylko rozporządzenie.

Sprawdzenie, co znajduje się w akcie delegowanym dla własnej grupy produktów

Artykuł 8 rozporządzenia ESPR opisuje, co wszystko może zawierać akt delegowany: wymogi dotyczące trwałości, możliwości ponownego użytku, naprawy, recyklingu, informacje znajdujące się w paszporcie produktu i nośnik danych, za pomocą którego te informacje są udostępniane. Jest to szeroki wykaz — nie każdy akt delegowany korzysta ze wszystkich tych elementów. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że należy przeczytać własny akt delegowany, aby zobaczyć, które z tych elementów zostały faktycznie uzupełnione dla własnej grupy produktów i które dane dokładnie muszą się znaleźć w paszporcie. Różni się to w zależności od grupy produktów i nie można tego wyprowadzić z samego tekstu ESPR.

Śledzenie, kiedy własna grupa produktów przychodzi na kolej

Artykuł 18 rozporządzenia ESPR opisuje, jak Komisja ustala priorytety i planuje, które grupy produktów jako pierwsze otrzymają akt delegowany. Istnieje więc porządek, i porządek ten jest określony w planach roboczych, a nie w samym tekście ESPR. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że warto śledzić w jakiej kolejności grupy produktów przychodzą na kolej, ponieważ dopóki dla grupy produktów nie został jeszcze ustanowiony akt delegowany, dla tych produktów nie obowiązują też jeszcze żadne konkretne zobowiązania dotyczące paszportu.

Rozróżnianie między "ESPR ma zastosowanie" a "akt delegowany już istnieje"

To rozróżnienie, które w praktyce często się pomija. ESPR jako rozporządzenie ramowe ma szeroki zakres zastosowania, ale to nie oznacza, że dla każdego produktu istnieją już konkretne zobowiązania. Przedsiębiorstwo, które sprawdza czy paszport produktu już obowiązuje dla własnych produktów, robi dobrze, szukając konkretnie aktu delegowanego dla własnej grupy produktów, zamiast zakładać, że samo ESPR zawiera już zobowiązanie.

Gdzie w praktyce dochodzi do błędów

Częstym błędem jest założenie, że tekst ESPR sam mówi, jakie dane muszą znaleźć się w paszporcie. ESPR opisuje ramy (artykuł 8), ale rzeczywista lista obowiązkowych danych znajduje się w akcie delegowanym własnej grupy produktów — te dwa dokumenty są dość często mylone ze sobą.

Druga sytuacja: przedsiębiorstwo zakłada, że ponieważ ESPR już obowiązuje, także własna grupa produktów już podlega obowiązkowi paszportu. Bez opublikowanego aktu delegowanego dla tej grupy produktów nie ma jeszcze konkretnego zobowiązania, chociaż samo rozporządzenie ramowe już obowiązuje.

Trzecia sytuacja pojawia się w przedsiębiorstwach posiadających produkty w wielu kategoriach. Dla jednej części asortymentu może już obowiązywać akt delegowany, dla drugiej części jeszcze nie — w rezultacie czego wewnętrznie funkcjonuje wiele różnych systemów obok siebie bez jasnego ich uregulowania. Sytuacja ta dotyczy w szczególności produktów, które w wielu grupach produktów jednocześnie, co wyraźnie widać na przykładzie roweru elektrycznego, który może jednocześnie dotyczyć kilku komponentów.

Czwarta sytuacja: przedsiębiorstwo interpretuje plany priorytetyzacji na podstawie artykułu 18 jako twardą gwarancję, że dana grupa produktów będzie rozpatrywana w określonym dniu, i planuje działania na tej podstawie. Plan pracy określa kierunek i kolejność, ale nie jest równoznaczny z faktycznym opublikowaniem samego aktu delegowanego — między ogłoszeniem a ostatecznym tekstem mogą pojawić się różnice.

Piąta sytuacja występuje w przedsiębiorstwach, które oprócz ESPR mają do czynienia z innymi przepisami, takimi jak rozporządzenie dotyczące baterii. Bez rozróżniania między tymi przepisami trudno jest zobaczyć, które paszporty mają zastosowanie do których części — zagadnieniu temu poświęcony jest opis różnic między paszportem baterii a cyfrowym paszportem produktu .

Co możesz udokumentować

• Przegląd własnych grup produktów, z wskazaniem dla każdej grupy, czy opublikowano już akt delegowany i gdzie go można znaleźć.
• Krótka notatka dla każdej grupy produktów zawierająca status: brak jeszcze aktu delegowanego, akt w przygotowaniu (faza koncepcyjna) lub akt uchwalony i obowiązujący.
• Odsyłacz do konkretnych artykułów z własnego aktu delegowanego określających zawartość paszportu, nośnik danych i wymogi, aby nie trzeba było tego każdorazowo szukać.
• Dziennik, w którym notuje się, kiedy plany priorytetyzacji na podstawie artykułu 18 zostały skonsultowane i jakie zmiany w nich zostały zidentyfikowane dla własnych grup produktów.
• Wewnętrzne wyjaśnienie dla osoby odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie za śledzenie nowych aktów delegowanych, aby zadanie to nie pozostało nieformalnie przypisane jednej osobie.