Kto jest odpowiedzialny za paszport produktu?
Producent ponosi odpowiedzialność za paszport
Producent produktu to strona odpowiedzialna za cyfrowy paszport produktu. Wynika to z artykułu 27 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781), w którym określono obowiązki producentów. Producent musi zapewnić, aby paszport powstał, dane w nim zawarte były dokładne, był powiązany z odpowiednim nośnikiem danych na produkcie i aby informacja pozostała aktualna przez cały czas, w którym produkt znajduje się na rynku. Nie jest to zadanie, które wykonuje się jednorazowo: paszport powinien być dokumentem żywym, który towarzysza produktowi, również wtedy, gdy później dojdzie do zmiany składu, pochodzenia lub konserwacji.
Dla kogo to obowiązuje i dla czego nie
Ten obowiązek dotyczy strony, która działa jako producent w znaczeniu rozporządzenia ESPR: tej, która projektuje lub nakazuje wytworzenie produktu i wprowadza go na rynek pod własną marką. Artykuł 27 odnosi się konkretnie do tej roli. Inne ogniwa łańcucha — importerzy i dystrybutorzy — mają według rozporządzenia ESPR własne obowiązki, ale są one zawarte w innych przepisach niż dwa artykuły, które są tu centralnym punktem. Osoba działająca wyłącznie jako handlowiec lub odsprzedawca bez bycia producentem nie podlega automatycznie artykułowi 27; dokładna rola, jaką ktoś pełni, zależy od rzeczywistej sytuacji i definicji, które wykorzystuje rozporządzenie ESPR. Istotne jest również to, że obowiązek ten sam w sobie nic nie mówi o tym, które grupy produktów faktycznie wymagają paszportu — to regulowane jest oddzielnie dla każdej grupy produktów.
Kiedy to wchodzi w życie, nie jest jeszcze ustalone dla każdej grupy produktów
Rozporządzenie ESPR to przepisy ramowe wprowadzające cyfrowy paszport produktu i opisujące, jak powinien wyglądać; artykuł 9 określa ogólne wymogi takiego paszportu. To, czy i kiedy konkretna grupa produktów musi obowiązkowo otrzymać paszport, regulowane jest dla każdej grupy produktów oddzielnie poprzez rozporządzenie delegowane. Dla niektórych grup produktów takie przepisy zostały już ustalone lub zapowiedziane, dla innych — jeszcze nie. To, co jest na pewno ustalone, to sam kształt ramowy: podział ról z artykułu 27 i wymogi podstawowe dla paszportu z artykułu 9 stanowią punkt wyjścia, gdy tylko grupa produktów podlegać będzie przepisom. Do momentu, gdy grupa produktów zostanie konkretnie wyznaczona, dla tych produktów nie ma obowiązku posiadania paszportu wynikającego z rozporządzenia ESPR. Osoby chcące wiedzieć, czy i od kiedy będzie to dotyczyć konkretnej grupy produktów, znajdą te informacje w rozporządzeniu delegowanym dla tej grupy, a nie w samym rozporządzeniu ESPR.
Jak to jest realizowane w praktyce
Pierwszy krok to sprawdzenie, czy własna rola odpowiada roli producenta, jak rozumie ją rozporządzenie ESPR, a nie roli importera lub dystrybutora bez własnej odpowiedzialności za produkcję. Drugi krok to ustalenie, czy dla własnej grupy produktów rozporządzenie delegowane już zostało ustalone lub jest w przygotowaniu, ponieważ ono określa faktyczny obowiązek i zawartość paszportu. Trzeci krok to zebranie danych, które są potrzebne: dokumentacja techniczna, informacje o materiałach, pochodzenie, dane dotyczące naprawy i recyklingu — często pochodzące z wielu stron w łańcuchu dostaw, nie tylko od samego producenta. Czwarty krok to opracowanie paszportu na podstawie tych danych i powiązanie go z nośnikiem danych, zwykle kodem QR na produkcie lub obok niego. Piąty krok to utrzymywanie paszportu na bieżąco: gdy tylko zmienią się dane, informacje w paszporcie powinny się zmienić, a dokumentacja musi pozostać dostępna przez cały czas, w którym produkt znajduje się na rynku. To ostatnie jest dokładnie miejscem, gdzie hosting i zarządzanie odgrywają rolę, niezależnie od pytania o to, kto jest merytoryczne odpowiedzialny za dokładność danych.
Gdzie to jest zawarte: artykuł 27 i artykuł 9 rozporządzenia ESPR
Odpowiedzialność producenta za paszport produktu wynika bezpośrednio z artykułu 27 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781), które reguluje obowiązki producentów. Artykuł 9 tego samego rozporządzenia opisuje, co cyfrowy paszport produktu powinien zawierać w ogólnym sensie i jak powinien być dostępny. Razem te dwa artykuły stanowią podstawę: kto jest odpowiedzialny i czego oczekuje się od paszportu. Konkretna zawartość i termin obowiązku dla określonej grupy produktów wynika z oddzielnego rozporządzenia delegowanego dla tej grupy, które nie zostało omówione w tym artykule.
Kto chce wiedzieć, czy dotyczy to jego własnego produktu, zaczyna od ustalenia, czy jest producentem w rozumieniu rozporządzenia ESPR, a następnie sprawdza, czy dla jego grupy produktów zostało już opublikowane lub ogłoszone rozporządzenie delegowane; tekst tego rozporządzenia zawiera wówczas jasną odpowiedź dotyczącą zawartości i daty wejścia w życie.
Na czym to się opiera
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuł 27 (obowiązki producentów)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuł 9 (cyfrowy paszport produktu)
Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Podajemy odniesienia dla każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.
Co konkretnie należy zrobić
Czego się od Pana/Pani oczekuje
Rozporządzenie ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) возлагает odpowiedzialność za cyfrowy paszport produktu przede wszystkim na producenta. Jest to strona, która projektuje produkt lub zleca jego produkcję i wprowadza go na rynek pod własną nazwą lub marką. Artykuł 27 ESPR określa, czego oczekuje się od producentów; artykuł 9 ESPR opisuje, co musi zawierać paszport i jak musi być dostępny. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to w praktyce szereg oddzielnych zadań, które często są rozłożone na różne działy.
Upewnić się, że paszport istnieje przed wprowadzeniem produktu na rynek
Paszport musi być obecny w momencie udostępnienia produktu. Oznacza to, że gromadzenie danych nie jest czymś, co jest obsługiwane retrospektywnie, po produkcji lub imporcie, ale krokiem, który musi być wbudowany w proces przed uruchomieniem. Dla przedsiębiorstwa z wieloma liniami produktów zwykle oznacza to, że ktoś — często z działu jakości, zgodności lub zarządzania produktem — staje się właścicielem tego procesu dla każdej grupy produktów, ponieważ wymagania mogą się różnić między grupami.
Upewnić się, że dane są prawidłowe i pozostają aktualne
Producent odpowiada za prawidłowość informacji zawartych w paszporcie, nawet jeśli faktyczny import lub hosting są wykonywane przez stronę trzecią. To dotyczy nie tylko techniki, ale także organizacji: kto może dostarczać dane, kto je weryfikuje i co się dzieje, jeśli specyfikacja zmieni się po zmianie w procesie produkcji. W mniejszych przedsiębiorstwach często brakuje tutaj stałego punktu kontaktowego, co powoduje, że zmiany nie są konsekwentnie wdrażane.
Upewnić się, że nośnik danych QR jest obecny na produkcie i czytelny
Artykuł 9 ESPR wiąże paszport z fizycznym nośnikiem danych na produkcie lub przy nim. Jest to praktyczne zobowiązanie, które dotyczy opakowania, etykietowania i czasami samego produktu. Dla przedsiębiorstw, które sprzedają asortyment przez wiele kanałów, ważne jest, aby ten nośnik był obecny przy każdej wersji i każdej odmianie opakowania, również przy niewielkich zmianach w linii produktów.
Wiedzieć, kto pełni jaką rolę w łańcuchu
Nie każde przedsiębiorstwo jest z definicji producentem. Przedsiębiorstwo importujące produkty z kraju trzeciego lub sprzedające produkty innego przedsiębiorstwa pod własną marką może nagle otrzymać rolę producenta zgodnie z ESPR, wraz ze wszystkimi związanymi z tym obowiązkami. Firmy, które mają wątpliwości co do swojej pozycji w łańcuchu, mogą to dalej opracować za pośrednictwem Czy jestem importerem czy producentem zgodnie z ESPR?. Dla przedsiębiorstw, które nie produkują samodzielnie, ale sprzedają, istnieje oddzielne zagadnienie do znalezienia w Jakie obowiązki ma dystrybutor lub handlowiec produktów?.
Gdzie w praktyce dochodzi do błędów
Pierwsza sytuacja, która często się pojawia: przedsiębiorstwo uważa, że odpowiedzialność leży u dostawcy lub producenta za granicą, podczas gdy przedsiębiorstwo samo jest importerem i tym samym stroną, która musi być w stanie przedstawić dane w Europie. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy produkty są kupowane u fabryki poza UE bez wcześniejszych ustaleń dotyczących tego, kto kompiluje paszport.
Druga sytuacja: właściciel marki zleca produkcję produktu stronie trzeciej, ale sprzedaje go pod własną nazwą. Odpowiedzialność przesunięcie się w kierunku właściciela marki, nawet jeśli ten sam nie posiada fabryki. Jest to regularnie niedoceniane, co powoduje, że nikt w łańcuchu nie czuje się właścicielem paszportu, dopóki nie pojawi się zapytanie od organu nadzorczego lub partnera handlowego.
Trzecia sytuacja powstaje, gdy zmiany produktu nie są przekazywane stronie zarządzającej paszportem. Zmiana w wyborze materiału lub dostawcy części jest obsługiwana wewnętrznie przez dział zamówień lub inżynierski, bez udziału działu zgodności. Paszport wyświetla wtedy dane, które nie pokrywają się już z dostarcczonym produktem.
Czwarta sytuacja pojawia się w przypadku przedsiębiorstw, które operują poprzez wiele kanałów sprzedaży, w tym platformę internetową. Pojawia się wówczas niejasność co do tego, kto jest odpowiedzialny za wyświetlenie paszportu w punkcie sprzedaży, szczególnie gdy sama platforma zarządza również częściami oferty. Więcej na ten temat znajduje się w Co oznacza paszport produktu, jeśli sprzedaję produkty za pośrednictwem internetowej platformy handlowej?.
Piąta, często niedoceniana sytuacja: w przypadku produktów marki własnej zakłada się, że fabryka produkująca produkt jest również odpowiedzialna za paszport, podczas gdy zgodnie z rozporządzeniem rola ta może przypadać właścicielowi marki. To bezpośrednio odnosi się do pytania Kto ponosi odpowiedzialność za paszport produktu w przypadku produktów private label.
Co możesz udokumentować
- Przegląd per grupę produktów tego, kto w organizacji jest właścicielem procesu paszportu, wraz z zastępcą w przypadku nieobecności.
- Pisemne porozumienie z dostawcami lub partnerami produkcji dotyczące tego, które dane dostarcza każda ze stron i w jakim etapie procesu to następuje.
- Ustalona procedura wprowadzania zmian we właściwościach produktu, tak aby zmiany materiału, składu lub pochodzenia były automatycznie zgłaszane stronie zarządzającej paszportem.
- Przegląd wszystkich kanałów sprzedaży, w których produkt jest oferowany, z adnotacją per kanał dotyczącą tego, kto zarządza nośnikiem danych QR i powiązanymi danymi.
- Przy współpracy z właścicielem marki lub zleceniodawcą: pisemne porozumienie dotyczące tego, która z dwóch stron pełni rolę producenta w rozumieniu ESPR, co jest również istotne przy opracowaniu Sprzedaję produkty pod własną marką — jakie zobowiązania biorę na siebie?.
- Dokumentacja per linia produktowa zawierająca bazowe pliki źródłowe danych w paszporcie, dzięki czemu w przypadku zapytania organu nadzoru lub partnera handlowego jasne jest, skąd pochodzą informacje i kto je dostarczył.
Nie jest to porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o regulacjach, których dotyczy ta platforma. Nie znamy twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane za pomocą AI na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka 2026-08-22. Coś nie gra? Daj nam znać — korekty mają priorytet.