Jak ESPR zmienia się dla małych i średnich przedsiębiorstw?

ESPR czyni projektowanie ekologiczne wymogiem prawnym zamiast wyboru

ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) zmienia to, że projektowanie zrównoważone nie jest już dobrowolnym wyborem, lecz staje się rамą prawną, która zasadniczo może dotyczyć niemal każdego produktu fizycznego — również produktów mniejszych producentów i importerów. Tam gdzie obecne przepisy dotyczące projektowania ekologicznego skupiają się głównie na urządzeniach zużywających energię, ESPR rozszerza to na znacznie szerszą grupę kategorii produktów, z wymogami dotyczącymi między innymi zrównoważenia, możliwości naprawy, zdatności do recyklingu i udostępniania informacji o produkcie, na przykład za pośrednictwem cyfrowego paszportu produktu. Dla przedsiębiorstwa MŚP oznacza to przede wszystkim, że pytanie "czy dotyczy to również mojego produktu?" musi być rozstrzygnięte z góry, a nie dopiero wtedy, gdy wymogi już będą obowiązywać.

Dla kogo to obowiązuje i które produkty są wyłączone

ESPR kieruje się do podmiotów wprowadzających produkty fizyczne na rynek UE: producentów, importerów i, w niektórych przypadkach, innych uczestników rynku — wielkość przedsiębiorstwa nie odgrywa żadnej roli w zakresie samego rozporządzenia. Małe przedsiębiorstwo zasadniczo podlega tym samym regułom ogólnym co międzynarodowa korporacja, gdy tylko jej produkt należy do grupy produktów, dla których ustalane są wymogi. Artykuł 1 ESPR określa przedmiot i zakres rozporządzenia i wyłącza z jego zakresu stosowania szereg kategorii, takich jak artykuły spożyteczne, pasze, produkty lecznicze oraz żywe rośliny i zwierzęta. Dla tych kategorii obowiązują inne, już istniejące przepisy. Ważne do zapamiętania: sama ESPR nie ustanawia konkretnych wymogów produktowych — są one opracowywane oddzielnie dla każdej grupy produktów. Oznacza to, że produkt może w tej chwili podlegać zakresowi rozporządzenia, bez że dla tej grupy zostały już ustalone konkretne wymogi.

Wymogi dotyczą poszczególnych grup produktów, a nie wszystkich jednocześnie

Nie ma żadnego terminu wejścia w życie, na który ESPR "nagle" obowiązywałby całe MŚP. Rozporządzenie działa w oparciu o oddzielne przepisy delegowane dla każdej grupy produktów: dopiero gdy dla określonej grupy produktów (na przykład tekstylia, meble lub elektronika) takie przepisy zostaną ustalone, powstają konkretne obowiązki dla przedsiębiorstw wprowadzających produkty z tej grupy na rynek. Do tego czasu obowiązuje istniejące ustawodawstwo dotyczące danych produktów. Które grupy produktów są kolejne i kiedy, nie jest określone w samym rozporządzeniu, lecz jest opracowywane w programie roboczym Komisji Europejskiej. Dla przedsiębiorcy oznacza to, że własny sektor lub grupa produktów jest punktem odniesienia, a nie stała data kalendarzowa obowiązująca dla wszystkich produktów jednocześnie.

Jak przedsiębiorstwo MŚP powinno się do tego zabrać

Najbardziej logiczna kolejność zaczyna się od ustalenia, czy i kiedy własna grupa produktów jest brana pod uwagę przez Komisję Europejską w celu opracowania dalszych przepisów na mocy ESPR — strona Komisji dotycząca rozporządzenia w sprawie projektowania ekologicznego zapewnia tu wejście. Jeśli tak, następnym krokiem jest ustalenie, jakie rodzaje wymogów są przygotowywane: czy dotyczą użycia materiałów, trwałości, możliwości naprawy, zdatności do recyklingu, czy też wymogów informacyjnych, takich jak cyfrowy paszport produktu. Następnie warto sprawdzić, jakie dane są do tego potrzebne i czy te dane są już dostępne — często informacja ta znajduje się u dostawców, w specyfikacjach materiałów lub w istniejącej dokumentacji CE. Dopiero gdy taki obraz się pojawi, można ocenić, co w ramach działalności własnego przedsiębiorstwa musi zostać zmienione, na przykład w warunkach zakupu wobec dostawców lub w sposobie, w jaki informacje o produkcie są rejestrowane i przechowywane. Dla przedsiębiorstwa działającego w kilku grupach produktów opłaca się przeprowadzić to dochodzenie oddzielnie dla każdej grupy, ponieważ tempo i treść wymogów mogą różnić się między grupami.

Podstawa prawna: artykuł 1 ESPR

Fakt, że ESPR jest rozporządzeniem ramowym, które określa przedmiot i zakres zastosowania, ale pozostawia konkretne wymagania dla poszczególnych aktów prawnych właściwych dla każdej grupy produktów, wynika z artykułu 1 rozporządzenia (UE) 2024/1781. Wyjaśnienie Komisji Europejskiej dotyczące rozporządzenia w sprawie projektowania ekologicznego produktów zrównoważonych opisuje dodatkowo, jak system ten funkcjonuje w praktyce, w tym rolę programu roboczego, w którym dla każdej grupy produktów wskazuje się, kiedy przygotowywane są szczegółowe przepisy.

Kto chce wiedzieć, gdzie znajduje się jego pozycja na rynku produktów, powinien zacząć od strony Komisji Europejskiej na temat ESPR, aby sprawdzić, czy jego grupa produktów już znajduje się w programie roboczym, a następnie zapoznać się z tekstem artykułu 1 rozporządzenia, aby sprawdzić, czy produkt nie podlega wyjątkowi. Gdy dla danej grupy produktów zostaną ustalone konkretne wymagania, nadchodzi moment, aby dostosować własne informacje o produkcie i dokumentację do tych wymogów — jest to coś, co platform taki jak prodpas.eu wspiera, gdy dane będą dostępne.

Na czym to się opiera

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Podajemy odniesienia dla każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.

Co konkretnie należy zrobić

Czego się od Pana/Pani oczekuje

ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) to rozporządzenie ramowe: określa zasady gry, ale wypełnia je dopiero dla każdej grupy produktów poprzez oddzielne akty delegowane. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to, że samo rozporządzenie nie wymaga jeszcze bezpośredniego działania, ale określa, co później, grupa produktów za grupą produktów, będzie miało zastosowanie. Artykuł 1 ESPR opisuje przedmiot i zakres: rozporządzenie ma zastosowanie zasadniczo do produktów fizycznych wprowadzanych na rynek UE, z szeregiem wyjątków takich jak żywność, leki i organizmy żywe. Praktyczne obowiązki wynikające z tego ram owego podejścia dochodzą do przedsiębiorstw etapowo.

Sprawdzenie, czy i kiedy dana grupa produktów będzie objęta

Ponieważ ESPR sama nie stawiła wymogów specyficznych dla produktów, pierwszym praktycznym krokiem dla producenta MŚP lub importera jest ustalenie, czy ich własny produkt będzie podlegać aktowi delegowanemu, i jeśli tak, kiedy. Wymaga to monitorowania programu pracy Komisji dla każdej grupy produktów, coś, na co wiele mniejszych przedsiębiorstw nie przeznacza strukturalnego czasu. Ci, którzy chcą to zbadać dla swojego asortymentu, znajdują przegląd na które grupy produktów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw podlegają ESPR i mogą sprawdzić status swojej grupy produktów za pośrednictwem kolejności, w której grupy produktów będą objęte.

Zrozumienie, że wymogi różnią się dla każdej grupy produktów

ESPR upoważnia Komisję do ustalania wymogów dotyczących zrównoważoności, naprawialności, możliwości recyklingu i przekazywania informacji za pośrednictwem aktów delegowanych — ale za każdym razem dostosowanych do jednej grupy produktów. Oznacza to, że producent na przykład mebli i producent elektroniki mają do czynienia z innymi konkretnymi wymogami, mimo że podlegają tej samej kaderowej rozporządzeniu. Dla przedsiębiorstwa prowadzącego produkty w wielu kategoriach nie chodzi więc o "przestrzeganie ESPR" jako jedno działanie, ale o ustalenie dla każdej grupy produktów, co konkretnie będzie mieć zastosowanie. Więcej informacji o tym, jak działają akty delegowane, znajduje się na czym jest akt delegowany i dlaczego określa, co przedsiębiorstwo musi robić.

Uwzględnienie cyfrowego paszportu produktu jako elementu powtarzającego się

Jednym z narzędzi, które umożliwia ESPR, jest cyfrowy paszport produktu: strukturalny dokument informacji o produkcie, udostępniony poprzez nośnik danych, taki jak kod QR. Nie każdy akt delegowany z konieczności będzie nakazywać paszport, ale paszport jest narzędziem, które Komisja przewiduje dla wielu grup produktów. Dla przedsiębiorstwa MŚP praktyczne jest nie czekanie, aż własna grupa produktów stanie się konkretna, ale już teraz zrozumienie, czym paszport jest i jakie dane do niego należą. Wprowadzenie na ten temat znajduje się na czym dokładnie jest cyfrowy paszport produktu, a przegląd oczekiwanych kategorii danych na które dane znajdują się w paszporcie produktu produktów.

Ocena, czy "mały" oznacza wyjątek

Powracające pytanie wśród mniejszych producentów to, czy wielkość przedsiębiorstwa jest powodem, aby pozostać poza obowiązkami. ESPR rozumuje przede wszystkim z perspektywy grup produktów, a nie wielkości przedsiębiorstwa, choć akty delegowane mogą brać pod uwagę mniejszych uczestników rynku. Dokładnie to rozróżnienie — grupa produktów w stosunku do wielkości przedsiębiorstwa — jest tym, gdzie powstaje wiele niejasności. Bardziej szczegółowa dyskusja na ten temat znajduje się na czy paszport produktu dotyczy również małych przedsiębiorstw.

Gdzie w praktyce dochodzi do błędów

Pierwszym powtarzającym się wzorem jest to, że przedsiębiorstwa mylą ESPR z konkretnym obowiązkiem, który już teraz obowiązuje, i następnie odkładają działanie, ponieważ "nic jeszcze nie zostało opublikowane dla naszej grupy produktów" — podczas gdy czas przygotowania do zbierania danych jest często dłuższy niż się sądzi.

Drugą sytuacją jest niedocenienie klasyfikacji grup produktów: asortyment, który na pierwszy rzut oka stanowi jedną kategorię, przy bliższym przyjrzeniu się czasami należy do kilku grup produktów, każda z własnym harmonogramem. Jeśli tego wcześniej nie sprawdzi się, odkryje się to dopiero w momencie, gdy pierwszy akt delegowany już obowiązuje.

Trzeci schemat polega na tym, że przedsiębiorstwa zakładają, że importer lub dostawca dostarczy dane bez ustalonego wcześniej porozumienia — co powoduje, że nikt faktycznie nie zebrał informacji, gdy są one potrzebne.

Czwarta sytuacja powstaje w przypadku produktów złożonych: komponent podlega innym przepisom niż produkt końcowy, jak widać na przykładzie kombinacji akumulatora i urządzenia. Jeśli ktoś nie zna tej różnicy, ryzykuje potraktowanie dwóch obowiązków jako jednego.

Piąty powtarzający się punkt to niedostrzeżenie faktu, że klasyfikacja grup produktów nie zawsze jest oczywista: przedsiębiorstwa zakładają, że ich produkt logicznie należy do określonej kategorii, bez sprawdzenia tego względem oficjalnej klasyfikacji.

Co możesz udokumentować

Przegląd własnego asortymentu produktów połączony z podejrzewaną grupą produktów, w tym pytanie, czy produkt może jednocześnie należeć do kilku grup — zobacz wskazówkę gdy produkt jednocześnie należy do kilku grup produktów.
Dossier dla każdej grupy produktów ze statusem odpowiadającego im aktu delegowanego: jeszcze nie opublikowany, na etapie konsultacji lub przyjęty.
Lista dostawców i komponentów dla każdego produktu z notatką, która strona może dostarczyć które dane.
Sprawdzenie własnej klasyfikacji produktów, na przykład na podstawie pytań zawartych w do której grupy produktów zalicza się produkt.
Harmonogram z oczekiwanym czasem wejścia w życie dla każdej istotnej grupy produktów, aby zbieranie danych nie miało miejsca dopiero w momencie wejścia w życie obowiązku — zobacz również gdy produktowe paszporty są obowiązkowe dla produktów.
Krótka notatka dotycząca tego, które produkty mogą potencjalnie wykraczać poza zakres artykułu 1, i na podstawie jakiego uzasadnienia podjęto taką ocenę.

Nie jest to porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o regulacjach, których dotyczy ta platforma. Nie znamy twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane za pomocą AI na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka 2026-08-22. Coś nie gra? Daj nam znać — korekty mają priorytet.