Co się stanie, jeśli kod QR na produkcie ulegnie uszkodzeniu lub będzie nieczytelny

Uszkodzony kod QR nie unieważnia paszportu produktu, ale czyni go niedostępnym

Sam paszport produktu pozostaje — jest to niezależne od etykiety na produkcie. ESPR bowiem rozróżnia między nośnikiem danych (kodem QR, etykietą) a samym cyfrowym paszportem produktu (danymi dostępnymi w Internecie). Jeśli kod QR zostanie uszkodzony, zużyty lub stanie się nieczytelny, dane nie znikają: pozostają hostowane pod adresem, w którym zawsze były. Co znika, to szybka ścieżka dostępu do tych danych poprzez skanowanie produktu. Jest to dla użytkownika problem praktyczny, a dla producenta lub importera pytanie zasługujące na uwagę: paszport musi bowiem pozostać dostępny przez całą żywotność produktu, a uszkodzony nośnik na samym produkcie w praktyce to uniemożliwia, nawet jeśli dane bazowe są w idealnym stanie.

Dla kogo jest to istotne i co do czego się nie odnosi

Dotyczy to fizycznego nośnika danych na produkcie — etykiety, grawerowanego kodu, naklejki z kodem QR — który może się zużywać, zarysować, odchodzić lub brudnić. Nie dotyczy paszportu produktu, który jest treściowo niekompletny lub nieaktualny: jest to inne zagadnienie, z innymi zasadami dotyczącymi aktualizacji danych. Nie dotyczy również paszportu, który z przyczyn technicznych jest w trybie offline lub niedostępny poprzez sam platform hostingowy; kto zastanawia się, czy paszport produktu musi być dostępny również bez internetu, znajdzie tam osobne wyjaśnienie. Nie dotyczy również podrabianych lub wprowadzających w błąd etykiet, które wyglądają jak kod QR paszportu produktu, ale nim nie są — jest to kwestia podrabionych etykiet, z osobnym przepisem w ESPR. Tu chodzi konkretnie o: kod został prawidłowo umieszczony na produkcie i stał się następnie fizycznie nieczytelny.

Jeszcze nie ustalona data, ale jasna linia w rozporządzeniu

Dokładna data, w której obowiązki te dla konkretnej grupy produktów zaczynają obowiązywać, nie jest jeszcze ustalona — będzie to uregulowane osobno dla każdej grupy produktów poprzez akty delegowane na mocy ESPR. Co natomiast jest ustalone, to założenie zawarte w samym rozporządzeniu: nośnik danych i paszport muszą być trwałe i dostępne w podanym okresie, a to wymaga projektu technicznego uwzględniającego to. Do momentu, gdy pierwsza grupa produktów będzie rzeczywiście podlegać obowiązkowym zasadom, nie ma ustawowego terminu, który zacząłby działać w przypadku zużycia się etykiety. Jednak wymóg, aby nośnik był na tyle trwały, aby przetrwać żywotność produktu, jest już część rozporządzenia podstawowego i dlatego jest to czynnik, który należy uwzględnić przy wyborze materiału i metody aplikacji, na długo przed konkretnym wyznaczeniem grupy produktów.

Co z tym zrobić: od zapobiegania do naprawy

Pierwszy krok następuje przed produkcją: wybór materiału i metoda naniesienia kodu w dużej mierze decydują o tym, czy zużycie będzie problemem. Kod grawerowany lub wypalony na metalowym elemencie zachowuje się inaczej niż papierowa naklejka w wilgotnym środowisku, a to rozważanie powinno być częścią ustalenia jak kod QR trafia na produkt. Drugi krok to zapewnienie, że kod nie jest jedyną drogą dostępu: jeśli paszport można również znaleźć za pośrednictwem numeru seryjnego, unikalnego kodu identyfikacyjnego lub poprzez Europejski rejestr paszportów produktów, to uszkodzona naklejka jest uciążliwa, ale nie jest nieodwracalnym problemem — dane wciąż tam są, brakuje tylko szybkiego połączenia. Trzeci krok to praktyczne rozwiązanie konkretnego przypadku: w przypadku uszkodzonej etykiety na sprzedanym produkcie wymiana etykiety jest zwykle wskazanym rozwiązaniem, przy czym nowy kod odwołuje się do dokładnie tych samych danych paszportu co stary — nie powstaje zatem nowy paszport, a tylko nowy nośnik prowadzący do tego samego paszportu. Ważne jest to, że każdy produkt ma swój własny, unikalny kod identyfikacyjny nie utraci go wraz z etykietą, więc przywrócenie dostępu nie oznacza, że tożsamość produktu musi zostać ponownie ustalona.

Podstawa w ESPR: artykuł 11 dotyczący projektowania technicznego, artykuły 10 i 13 dotyczące dostępności

Artykuł 11 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) opisuje wymogi techniczne dotyczące projektowania i funkcjonowania cyfrowego paszportu produktu, w tym wymóg, aby nośnik danych był wystarczająco trwały na wymaganą żywotność produktu. Artykuł 10 określa szersze wymogi dotyczące paszportu, w tym dostępność danych przez całą jego żywotność — wymóg, który substancjalnie różni się od fizycznego etykiety. Artykuł 13 reguluje rejestr cyfrowych paszportów produktów, w którym paszporty są (również) możliwe do znalezienia niezależnie od nośnika na samym produkcie. Artykuły 16 i 17 dotyczą etykiet i zakazu fałszerstw etykiet i są istotne, gdy pytanie przesunęło się z "uszkodzony" na "sfałszowany lub mylący".

Co teraz robić

Osoba, która powierza opracowanie paszportu produktu, powinna wcześniej przeanalizować trwałość wybranego nośnika w stosunku do środowiska użytkowania produktu oraz zapewnić, że paszport jest również dostępny za pośrednictwem drugiej drogi niż tylko kod QR na produkcie. W konkretnym przypadku uszkodzonej etykiety na już sprzedanym produkcie wymiana etykiety z odwołaniem do tych samych danych paszportu jest powszechną praktyką; osoba mająca wątpliwości dotyczące dokładnych wymogów technicznych nośnika dla danej grupy produktów konsultuje się z delegowanym aktem ustanowionym dla tej grupy produktów, gdy tylko będzie on dostępny.

Na czym to się opiera

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Podajemy odniesienia dla każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.

Co konkretnie należy zrobić

Czego się od Pana/Pani oczekuje

Nośnik danych musi być trwały na produkcie

Artykuł 11 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) określa wymogi dotyczące technicznego funkcjonowania cyfrowego paszportu produktu, a fizyczny nośnik również się do tego zalicza: kod QR (lub inny nośnik danych) musi być odporny na to, co rozsądnie dzieje się z produktem podczas jego żywotności. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to, że wybór materiału, umieszczenia na produkcie i metody mocowania to nie wybór projektowy, ale wybór związany z tym, jak długo i w jakich warunkach produkt jest używany. Etykieta, która stanie się nieczytelna w ciągu roku z powodu zużycia, wilgoci lub światła UV, nie spełnia wymogów praktycznie oczekiwanych od nośnika.

Paszport sam w sobie pozostaje, nawet jeśli kod jest uszkodzony

Ważne jest rozróżnienie: kod QR jest nośnikiem, nie paszportem. Artykuł 10 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) opisuje wymogi dotyczące paszportu jako zestawu danych, który pozostaje online niezależnie od fizycznego nośnika tak długo, jak trwa obowiązkowy okres przechowywania. Uszkodzony kod nie oznacza więc, że dane zniknęły — paszport nadal jest na swoim miejscu, tylko wejście do niego za pośrednictwem samego produktu nie może już być używane. Co jest wtedy potrzebne, to inny sposób dostępu do tych samych danych, na przykład za pośrednictwem unikalnego kodu identyfikacyjnego produktu. Sposób budowania i przydzielania takiego kodu jest opisany w jak przydzielić każdemu produktowi unikalny kod identyfikacyjny.

Paszport musi pozostać dostępny poprzez rejestr

Artykuł 13 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) reguluje rejestr cyfrowych paszportów produktów, w którym znajduje się odniesienie do każdego paszportu. Ten rejestr jest istotny w przypadku uszkodzonego kodu, ponieważ oferuje drugie wejście obok fizycznego nośnika na samym produkcie. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że rejestracja w tym rejestrze musi być prawidłowa i pozostać prawidłowa, niezależnie od stanu etykiety na poszczególnym egzemplarzu. Informacje na temat tego, co dokładnie wchodzi do tego rejestru i jak to funkcjonuje, znajduje się w co to jest rejestr cyfrowych paszportów produktu i co muszę w nim zamieścić.

Kod musi pozostać wyróżnialny od podobnego

Artykuł 16 i artykuł 17 Rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) dotyczą etykiet i ich podrabiania. Na pierwszy rzut oka wygląda to na inny temat, ale w praktyce bezpośrednio dotyczy uszkodzonego kodu: jeśli etykieta częściowo się odkleji, zostanie zastąpiona własną naklejką lub zostanie zakryta innym etykietem, pojawia się ryzyko, że nie będzie jasne, który kod odpowiada oficjalnemu paszportowi, a który nie. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że wymiana uszkodzonego etykiety nie jest kwestią "naklejenia nowego kodu QR", ale zastępczy nośnik musi pozostać możliwy do przypisania do tego samego paszportu i tego samego kodu identyfikacyjnego.

Gdzie w praktyce dochodzi do błędów

Etykieta to tańszy materiał niż sam produkt. Naklejka z kodem QR na maszynie ogrodowej lub meblach zewnętrznych, która nie jest odporna na warunki atmosferyczne, podczas gdy sam produkt stoi na dworze przez wiele lat. Po jednej zimie kod nie da się już zeskanować, a produkt jest wciąż intensywnie używany.

Kod znajduje się w miejscu podlegającym zużyciu. Na przykład na uchwycie, spodzie sprzętu, który przesuwany jest po podłodze, lub na krawędzi, którą się często dotyka. Miejsce można łatwo wydrukować technicznie podczas produkcji, ale w praktyce jest to pierwsze miejsce, które staje się nieczytelne.

Nie przewidziano drugiego wejścia do paszportu. Jeśli jedynym sposobem dostępu do paszportu jest kod QR na produkcie, a ten kod ulegnie uszkodzeniu, użytkownik nie ma alternatywnej drogi dostępu. Tymczasem paszport z powiązanymi danymi nadal normalnie istnieje.

Wymiana etykiety odbywa się bez ustalenia połączenia zwrotnego. Punkt serwisowy lub importer nakleją nową etykietę na zwrócony produkt lub produkt, który został przeopakowany, bez tego, że nowy nośnik odwołuje się do tego samego kodu identyfikacyjnego co oryginał. W rezultacie na tym samym produkcie pojawia się drugi, nieoficjalny nośnik danych.

Nie bierze się pod uwagę sytuacji bez dostępu do internetu. Uszkodzony kod nie jest jedynym momentem, w którym skanowanie nie działa — brak połączenia internetowego to także praktyczny problem, który rodzi podobne pytania. Przedsiębiorstwa, które nie rozpatrują tych kwestii razem, często nie dostrzegają, że grają tutaj dwa różne ryzyka: nośnik nie działa lub sieć nie działa. Więcej na ten temat znajduje się w Czy paszport produktu musi być również dostępny offline bez internetu.

Co możesz udokumentować

Wybór materiału i zamocowania nośnika danych, dostosowany do oczekiwanego czasu życia i warunków użytkowania danej grupy produktów.
Protokół testowania, w którym określono, jak długo i pod jakim obciążeniem (wilgość, promieniowanie UV, zużycie, czyszczenie) etykieta musi pozostać czytelna, wraz z wynikami tego testu.
Procedura wymiany uszkodzonego etykiety, zawierająca sposób, w jaki zastępczy nośnik jest powiązany z tym samym unikalnym kodem identyfikacyjnym i tym samym paszportem.
Dokumentacja sposobu, w jaki produkt uzyskuje nośnik danych na powierzchni produktu; tło na ten temat znajduje się w jak kod QR do paszportu produktu dostaje się na moje produkty.
Przegląd alternatywnych wejść do paszportu, takich jak numer typu, numer seryjny lub inny kod identyfikacyjny, który nie zależy od fizycznego stanu kodu QR.
Ustalony wybór użycia GS1 Digital Link lub porównywalna norma stanowiąca podstawę kodu, wraz z uwzględnieniem powodu wybrania tej normy; objaśnienie na ten temat znajduje się w co to jest GS1 Digital Link i czy go potrzebuję dla paszportu produktu.
Wewnętrzny proces obsługi reklamacji lub obsługi zwrotów, w którym określono, co się dzieje, gdy klient zgłosi, że kod się nie skanuje, i jak to zostanie rozwiązane bez naklejenia nieśledzalnej naklejki zastępczej.

Nie jest to porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o regulacjach, których dotyczy ta platforma. Nie znamy twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy wsparciu sztucznej inteligencji na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka w dniu 2026-09-05. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają priorytet.